CHEN CHUANREN
GRAHAM WARWICK
KAREN WALKER
HELEN MASSY-BERESFORD
Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đang xây dựng một gói hỗ trợ dành cho các hãng hàng không chịu ảnh hưởng bởi chi phí vận hành và nhiên liệu tăng cao, trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn và gây ảnh hưởng đến hoạt động bay nội địa.
Ông Nguyễn Quốc Hùng, Giám đốc Phát triển Kinh doanh và Thị trường của ACV, cho biết các biện pháp đang được xem xét có thể bao gồm việc giảm phí hàng không. Những đề xuất này hiện đang được thảo luận với Chính phủ để xin phê duyệt trước khi triển khai.
Với khoảng 60% nhiên liệu máy bay phải nhập khẩu từ Trung Quốc và Thái Lan, Việt Nam là một trong những thị trường chịu tác động mạnh khi các hạn chế xuất khẩu nhiên liệu tinh chế được dỡ bỏ. Theo ông Hùng, một số chuyến bay nội địa đến các sân bay cấp hai đã buộc phải hủy do thiếu nhiên liệu.
Các hãng hàng không quốc tế cũng ghi nhận tình trạng hạn chế tiếp nhiên liệu tại Việt Nam, buộc phải tăng cường sử dụng xe bồn để phục vụ các chuyến bay đến.
Trong bối cảnh đó, ACV vẫn duy trì ưu tiên chiến lược đối với dự án Sân bay Quốc tế Long Thành, dự kiến đưa vào khai thác trong quý IV/2026. Các chuyến bay đường dài được kỳ vọng sẽ chuyển sang sân bay này, dù hiện chưa xác định cụ thể các hãng khai thác.
Song song, các dự án hạ tầng đang được đẩy mạnh, bao gồm mở rộng tuyến cao tốc kết nối TP.HCM từ 4 lên 10 làn, xây dựng đường hầm mới nhằm rút ngắn thời gian di chuyển xuống dưới 1 giờ. Hệ thống kết nối đường sắt dự kiến hoàn thành vào năm 2030.
ACV cũng đặt trọng tâm vào việc mở rộng mạng bay quốc tế, hướng tới các đường bay mới đến Bắc Mỹ và châu Âu, đồng thời tăng cường khai thác từ các sân bay thứ cấp như Huế, Đà Lạt và Hải Phòng đến Đông Nam Á, Trung Quốc và Ấn Độ.
Trong ngắn hạn, các hãng hàng không đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu nhiên liệu nghiêm trọng, đặc biệt nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa. Trong bối cảnh đó, các cuộc thảo luận về công nghệ sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) với chi phí cạnh tranh có thể chưa phải là ưu tiên cấp bách.
Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy triển vọng dài hạn của các nguồn năng lượng thay thế đang thúc đẩy làn sóng đổi mới công nghệ, dù sản lượng thực tế vẫn còn hạn chế.
Một trong những công ty mới nhất công bố tiến triển là Syntholene Energy, với thỏa thuận hợp tác cùng một doanh nghiệp địa nhiệt tại Iceland nhằm xây dựng cơ sở thí điểm. Công ty này tuyên bố công nghệ của họ có thể giúp giảm chi phí sản xuất SAF tới 70% so với các công nghệ nhiên liệu tổng hợp hiện tại.
Bên cạnh đó, startup Sora Fuel của Mỹ đã huy động được 14,6 triệu USD để phát triển cơ sở sản xuất SAF sử dụng công nghệ giúp giảm đáng kể năng lượng cần thiết cho quá trình thu giữ CO2 từ khí quyển.
Syzygy Plasmonics cũng đã ký thỏa thuận vào tháng 3 để phát triển các nhà máy thương mại tại Brazil, sử dụng công nghệ dựa trên ánh sáng nhằm sản xuất SAF từ khí sinh học với chi phí cạnh tranh với SAF HEFA hiện tại.
Các doanh nghiệp này đều theo đuổi một chiến lược chung: hạ giá thành SAF để tháo gỡ rào cản mở rộng quy mô. Hiện nay, SAF—chủ yếu là HEFA—có giá cao gấp khoảng 5 lần nhiên liệu máy bay phản lực truyền thống.
Nguyên nhân chính nằm ở chi phí nguyên liệu đầu vào và sản lượng hạn chế. Dầu ăn đã qua sử dụng—thành phần chủ yếu—từng có giá thấp nhưng hiện đã tăng mạnh do nhu cầu từ diesel tái tạo và SAF.
Về nguồn cung, hơn 80% công suất SAF hiện nay dựa vào công nghệ HEFA, trong khi tăng trưởng bị giới hạn bởi nguồn nguyên liệu. SkyNRG dự báo một “điểm bùng phát HEFA” sau năm 2030, khi nhu cầu vượt xa nguồn cung.
Các startup như Syntholene, Sora và Syzygy đang tập trung giải quyết bài toán chi phí bằng cách tối ưu hóa năng lượng và nguyên liệu đầu vào, giảm nhu cầu sử dụng năng lượng tái tạo và mở rộng nguồn nguyên liệu sẵn có.
Chiến lược của Syntholene là giảm chi phí tổng hợp hydrocarbon để duy trì việc sử dụng trong nhiên liệu lỏng, hóa chất và vật liệu. Trọng tâm công nghệ của họ nằm ở việc giảm chi phí sản xuất hydro—yếu tố then chốt trong sản xuất nhiên liệu tổng hợp.
Thay vì sử dụng phương pháp cải tạo metan tiêu tốn năng lượng, công ty đang thương mại hóa công nghệ điện phân hơi nước nhiệt độ cao (HTSE), sử dụng nguồn nhiệt và điện từ năng lượng địa nhiệt để giảm chi phí sản xuất hydro.
Cơ sở trình diễn đầu tiên sẽ được xây dựng tại Iceland, gần nhà máy điện địa nhiệt Husavik, với kế hoạch mở rộng quy mô thương mại trong những năm tiếp theo.
Dù các công nghệ mới mang lại kỳ vọng dài hạn, tình hình hiện tại vẫn rất căng thẳng đối với các hãng hàng không. Theo IATA, gián đoạn nguồn cung do xung đột Trung Đông đã làm nổi bật hậu quả của việc đầu tư chưa đủ vào năng lượng thay thế.
Một báo cáo ngày 6/4 của Capstone cho biết khoảng 40 dự án eSAF tại châu Âu vẫn chưa đạt quyết định đầu tư cuối cùng. Mỗi dự án có chi phí từ 1–2 tỷ USD và đòi hỏi sự đảm bảo doanh thu dài hạn—điều mà các hãng hàng không hiện chưa sẵn sàng cam kết trong bối cảnh giá SAF còn cao.
Giá dầu Brent đã giảm từ hơn 100 USD/thùng xuống khoảng 90 USD/thùng sau các tín hiệu mở cửa lại eo biển Hormuz, nhưng vẫn cao hơn khoảng 20% so với trước khi xung đột bắt đầu vào cuối tháng 2.
Đáng chú ý, nhiên liệu máy bay—dù chiếm tỷ trọng nhỏ hơn so với tổng tiêu thụ dầu toàn cầu (khoảng 400.000 thùng/ngày so với 90–100 triệu thùng dầu thô)—lại chịu tác động mạnh nhất.
Sản lượng nhiên liệu máy bay giảm 16%, nhưng lượng có thể giao dịch trên thị trường giảm tới 46%, tạo ra sự thiếu hụt nghiêm trọng.
“Đây có thể là cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất mà ngành từng đối mặt,” ông Felipe Perez, Giám đốc Nhiên liệu khu vực Mỹ Latinh của S&P Global Energy, nhận định. “Ngay cả khi có lệnh ngừng bắn, sẽ mất nhiều tháng để khôi phục lại lượng dự trữ.”
Tại một số sân bay ở châu Á, châu Âu và Mexico, nguồn cung nhiên liệu đang cạn kiệt. IATA cảnh báo rằng tình trạng này đã khiến một số hãng hàng không phải hủy chuyến, và nguy cơ lan rộng sang châu Âu vào cuối tháng 5 là hoàn toàn có thể xảy ra.
“Một số ước tính cho rằng châu Âu chỉ còn đủ nhiên liệu trong khoảng sáu tuần,” ông Perez cho biết, đồng thời lưu ý rằng con số này có thể còn quá lạc quan.
Trong khi các giải pháp dài hạn như SAF và eSAF đang dần hình thành, ngành hàng không vẫn phải đối mặt với một thực tế cấp bách: thiếu nhiên liệu trong ngắn hạn và áp lực chi phí kéo dài trong trung hạn.
Sự cân bằng giữa an ninh năng lượng và mục tiêu giảm phát thải sẽ tiếp tục là bài toán trung tâm của ngành—và những gì đang diễn ra hiện nay có thể sẽ định hình lại toàn bộ lộ trình chuyển đổi năng lượng trong hàng không toàn cầu.
Để đọc thêm các tin tức hoặc nghiên cứu dữ liệu thị trường ngành hàng không, hãy liên hệ lại Global Book Corporation - đại diện Aviation Week để được tư vấn.
Tại Việt Nam, Global Book Corporation là đại diện chính thức của các thương hiệu truyền thông hàng đầu thế giới như: The Economist, CNBC, Nikkei, Nikkei Asia, Nikkei BP, The Financial Times, The Wall Street Journal, The Washington Post, BBC News, Caixin, Vice Media, Art 4d, Sawasdee, Business Traveller, The New York Times, South China Morning Post, Singapore Press Holdings, Network18, Reuters, Aviation Week Network, FrankieKnowledge, Ashu Research, ScoutAsia, Superbrands, Harrison Assessments, GloCoach, Family Learning Company.
Bạn có mong muốn đưa doanh nghiệp mình vươn xa và khẳng định vị trí tầm quốc tế? Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn.
Global Book Corporation
Địa chỉ: 448 Đường Tên Lửa, Phường An Lạc, Thành Phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Hotline: +84 902 932 392 / +84 913 932 392
Email: info@globalbookcorp.com
Website:
https://www.globalbookcorp.com/
https://globalmedia.com.vn/
https://www.globalgroup.asia/
Tiago, Vu Hai Long
